Masum Suratlı Düşman: Budapeşte Metrosu!

3 comments

Hösök Tere (Kahramanlar Meydanı) civarını gezmek için Sarı Hat'ta binmelisiniz

Budapeşte'ye 4 kez gittim ve artık bu şehrin insanını daha iyi anlamaya başladım. Aslında Budapeşte'ye de Lizbon için yaptığım gibi geniş bir inceleme yazısı yazacaktım fakat bu yazıda size sadece metrodan bahsedeceğim. İşte ayaküstü okumalık, tadımlık bir Budapeşte yazısı...

Her şey karman çorman!

Havaalanı'nda indiğinizde, kapıdan çıkınca herkesin sol taraftaki otobüs duraklarına yürüdüğünü fark edeceksiniz. Şehir merkezine gitmek için buradan Köbanya-Kispest otobüsüne binmeniz gerekiyor. Biletim yok diye endişe etmeyin. Durakların dibinde bilet makinaları var. Nakit ve kredi kartı geçiyor. 

Eğer Havaalanından Köbanya otobüsüne binecekseniz ve gittiğiniz gün travel card almayı düşünmüyorsanız aktarmalı bilet almanız gerek. Üzerinde 1 yazan bileti otobüse okutup invalid etmelisiniz. 2 no'lu bileti ise Köbanya Metro İstasyonu'ndan Deak'a giderken, Mavi Hat'ta kullanacaksınız.

Macarlar da Çekler gibi Euro yerine kendi para birimleri Forinti kullanmaya devam etmişler. HUF'un anlamı macar forinti. 1 Forint=0,8 Lira. Forint-Lira kuru, ciddi bir parite değişimi olmadıkça genellikle böyledir. Forinti liraya dönüştürmenin en basit yolu Forintten 2 sıfır atmaktır. 

Metroya pencere yapma fikri sadece Ankara'ya özgü değilmiş meğerse!..

Tek Binişlik Bilet: 350 Forint (3.5 Lira)
Yani Macaristan gibi fakir bir ülke için ulaşım tek bilet bazında biraz pahalı.

Makinadan alırsanız daha ucuz. Bileti otobüs sürücüsünden alırsanız fiyat 450 Forint (4.5 Lira).

10'lu Bilet de makul bir seçenek gibi durmuyor. 10 adedi 3000 Forint (30 Lira). Biletleri bu şekilde alarak %14 kazanç sağlayabiliriz ama bilet hala çok pahalı. Ayrıca aktarmalar da ücretli. Aktarmalı bilet 530 Forint (5.3 Lira). Gördüğünüz gibi Budapeşte'de ucuz yollu ulaşım için bilet kullanmak mantıklı bir seçenek değil.

Eski Sovyet malı trenlerin kullanıldığı Mavi hat gördüğünüz en kötü metro hattı olmaya aday

24-48-72 saatlik ve 1 haftalık bilet seçenekleri daha cazip görünüyor.

Burada önemli bir noktaya açıklık getireyim. Bazı sitelerde 24h kartların 00.00-23.59 arasında, yani aynı gün içinde geçerli olduğu yazıyor. Bu bilgi artık doğru değil. Çünkü Haziran 2015'teki ziyaretimde günlük kartlar 24 saat geçerliydi. Örneğin biletinizi bugün 14.25'te aldıysanız, yarın 14.25'e kadar kullanabilirsiniz. 

Travel Card (Seyahat Kartı) aldığınızda bu kartı Metro, Otobüs, Tramvay, Troleybüs, HEV (Banliyö Hattı) ve bazı Nehir Botlarında (D11-D12) kullanabilirsiniz.

Bilet veya travel card almadan önce Budapeşte'de kaç gün kalacağınızı, nerelere gideceğinizi belirleyin. Ondan sonra bilet mi yoksa günlük kart mı alacağınıza karar verin.


Bilet Otomatı (vending machine) gayet kullanışlı


Night Bus
Avrupa'da Night Bus denilen Gece Otobüsü olayı Budapeşte'de en sevdiğim hizmet. Gece 3'te bile otobüsler vızır vızır geçiyor. Gece seferleri 15-20dk'da bir olacak şekilde ayarlanmış. Bu yüzden Budapeşte Gece Hayatı çok canlı. Bir şehrin gece hayatını deniz veya tarihi belirlemez, ulaşımı belirler. Ankara'daki durgunluğun tek sebebi gece 23.00 gibi ulaşımın sona ermesidir. Böyle bir şehire deniz değil okyanus getirseniz ne değişir?)

Bazı Avrupa şehirlerindeki gibi Night Bus tarifesi farklı değil. Normal bilet veya seyahat kartlarınızı gündüz olduğu gibi kullanabilirsiniz. Ekstra ücretlendirme yok.

Not: Bilet otomatından bilet nasıl alınır? Seçenekleri görmek ve demoyu izlemek istiyorsanız bu siteyi biraz kurcalayın: http://www.bkk.hu/automata/

200E Köbanya otobüsü havaalanından yolcuları alırken...

Biletlerinizi kesinlikle kaybetmeyin!
Size ulaşımla ilgili bilgiler verdim. Buraya kadar her şey normal görünüyor değil mi? Maalesef curcuna bundan sonra başlıyor .

Macaristan, geçmişte Komünizm ile yönetilen birçok ülke gibi bazı eski alışkanlıkları günümüze taşımaya çalışıyor. Toplumu bir bariyerle çevrelemek yerine bireylerin kendi otokontrol mekanizmasını geliştirmesini isteyen bu sistemin en somut örneği ulaşımda turnikelerin olmamasıdır. Bu durum ise genellikle yurttaşlık bilinci kavramıyla açıklanmaya çalışılır.

Budapeşte metrosu 4 ana hattan oluşuyor (Sarı-Kırmızı-Mavi-Yeşil)

Özellikle İsviçre, Almanya, Avusturya gibi gelişmiş ülkelerde görülen Turnikesiz Ulaşım Sistemi bu ülkeye tabiri caizse birkaç beden büyük gelmiş. 

Macaristan gibi ekonomisi bozuk ve kişi başına geliri düşük bir ülkenin ısrarla turnikesiz sistemi uygulamaya çalışması bu ülkelere özenmekten başka bir şey değildir. Çünkü Macaristan ve Çek Cumhuriyeti gibi devletler, zengin ülkelerdeki yüksek vatandaş profiline sahip değiller. Bunu kendileri de bildikleri için yarı-otokontrol diyebileceğim legal-söğüşleme yöntemine geçiş yapmışlar...

Turnike yok ama makinaların başında görevliler bekliyor. Değişik bir medeniyet örneği 

Sistem bana oldukça garip geldi. Turnike yok ama her giriş noktasında bilet makinalarının başında görevliler bekliyor. Biletiniz yoksa veya süresi geçmişse size yardımcı oluyorlar. Fakat metro çalışanları size yardımcı olmak için orada değiller. Devlet işsizliği azaltmak için böyle çözümler bulmuş. Bu insanlar aslında burada organik turnike görevi yapıyorlar.  

Giriş noktasında genellikle sorun yaşanmıyor. Çünkü biletiniz yoksa veya süresi geçmişse, metro çalışanları sizi bilet otomatına yönlendiriyor.

Ticket Validation (Bilet Okutma) noktası

Oysa Kalvin İstasyonu'nda durum tamamen farklı. Bilet makinalarının başında kimse yok. Elinizi kolunuzu sallaya sallaya metroya gidiyorsunuz.

İşte problemin başladığı nokta da bu. Şehre yeni gelen turistler bilerek-bilmeyerek veya dikkatsizlik nedeniyle makinaya biletini okutmayı unutabiliyorlar. "Eee unutmasınlar, biletini okutsunlar" diyenleriniz olacaktır. 

Biletinizi okuttunuz. Kontrolün olmadığı Kalvin İstasyonu'ndan metroya giriş yapıp, bilet kontrolörlerinin çıkış kapısında sizi karşıladığı Deak İstasyonu'ndaki kontrolde onlara makinaya okuttuğunuz biletinizi göstermek zorundasınız. Kaybetme hakkınız yok. Bilet almamak, okutmamak, bileti kaybetmek, biletin süresini geçirmek, aktarma biletini okutmamak, hemem hemen her şeye ceza kesiyorlar. 

Biletsiz bin cezası: 8000 HUF (Yani yaklaşık 80 Lira)

Madrid'de medeniyet: Biletin varsa geçersin, yoksa adımını bile atamazsın. Sıfır stres!

Turist Tuzağı
Devlet bazı noktalarda kontrolü esneterek insanların hata yapmasını hedeflemiş. Örneğin Köbanya Metro İstasyonu'na orta refüjdeki metal asma köprüden girerseniz biletinizi invalidate edemeden metroya binersiniz. Oysa Alışveriş merkezinin içinden girip, biletinizi makinelerden okutarak istasyona girmeniz gerekirdi. Fakat Macarlar orayı bilet okutma makinası koymak yerine turistin ağa düşmesini bekliyorlar.

Zira Deak'ta çıkışa geldiğinizde bilet kontrol ekipleri biletinizi neden okutmadığınızı soracaktır. Makina yoktu vs. gibi açıklamalarınızı kesinlikle dikkate almazlar. Bizdeki gibi inisiyatif beklemeyin. Cezayı ödemeden gidemezsiniz.

Deak Metro İstasyonu en sıkı denetimin yapıldığı noktadır. Biletinizi kaybettiyseniz veya almayı unuttuysanız, burada inmeyi aklınızdan dahi geçirmeyin.

Ticket Validator (Bilet Makinesi)

Otobüs, tramvay ve troleybuslarda ise kolundaki bantta bilet kontrol yazan kontrolörler dolaşıyor. Kontrol ekibi otobüsten otobüse geze geze dolaşır. Biletlerle ilgili prosedürleri bilmemeniz onların sorunu değil. Tek sorunları var: sizden alacakları 8000 forint ceza.

Günlük biletlerde de küçük bir tüyo. Biletinizin geçersiz olma saatini kontrol edin. Metronun çıkışındaki kontrol noktasına geldiğinizde biletinizin son kullanım saatinin geçmemiş olmasına dikkat edin. Kontrolörler zaten turist avındalar, ceza kesmek için bahane arıyorlar.

Kontrolörlerin kestikleri ceza başına özel bir prim sistemiyle ödüllendirildiğini düşünüyorum. Ceza ücretini alana kadar şirret bir tavır sergilerken, cezayı ücretini aldıktan sonra güleryüzlü harika insanlara dönüşüyorlar :)

İşin komiği zavallı turistler ceza yerken, Budapeşteliler ulaşım araçlarını bedavaya kullanmaya devam ederler. Çünkü şehrin lokalleri "nerede, ne zaman denetim olacağını" bilirler. Zaten Macar devletinin amacı kendi vatandaşına değil, turistlere ceza kesebilmektir.

8000 Forint yani 80 Lira belki bazılarına normal bir rakam gibi gelebilir. 8000 Forint Macarlar için oldukça yüklü bir rakam. Budapeşte'de kaliteli bir restoranda nefis bir Thai yemeğini 1500 forinte, 200 gramlık kaliteli bir handcraft burgeri 1000 forinte yediğinizi göz önünde bulundurun.

İşin sırrı bu tabloda!

Gördüğünüz gibi basit bir ulaşım sistemi ve devletin turist söğüşleme taktiği yüzünden "Bilet aldık mı, makinaya okuttuk mu, kayboldu mu?" diye sürekli gereksiz bir stres altındasınız. Kaybolursa da formülü verdim. Deak'ta inmeyin:)

Yazımı, ulaşımı en ucuz nasıl gerçekleştireceğinizi anlatıp bitireyim.

Ucuz Ulaşım Formülleri
1. Haftalık Kart
Eğer benim gibi yalnız gezginseniz ve şehirde 1 hafta kalacaksanız. Kesinlikle 1 haftalık seyahat kartını almalısınız. Fiyatı 4950 Forint yani 49.5 Lira. Şu anki kura bakarsak 47 lira gibi bir fiyata denk geliyor. Yani ulaşım masrafınız günlük 6.7 lira. Muhteşem bir fiyat.

2. 24-47-72 Saatlik Kartlar ve 24 Saatlik Grup Kartı
Eğer 4-5 kişilik bir grup halinde gelmişseniz ve 3-4 gün kalacaksanız bu durumda 3300 Forinte satılan 24 saatlik grup kartlarından alabilirsiniz. Bu kartı en fazla 5 kişi ortak kullanabilir

Eğer 2 kişiyseniz, grup kartıyla günlük ulaşım 15-16 lira gibi bir rakama gelir. Doğal olarak grup kart almanız mantıklı olmaz, üstelik ayrı da gezemezsiniz. Grup kartı 2 ve 3 kişi için fazla avantajlı değil. Bu durumda günlük kartlar daha cazip. 

Fakat 4 kişiyseniz ve şehirde 3-4 gün kalacaksanız 24 saatlik grup kartı ile ulaşımınızı kişi başı 8 lira gibi bir rakama getirebilirsiniz. Tek kötü yanı ayrı gezemeyeceksiniz. "Biz zaten ayrı gezmiyoruz" diyenler için 24 saatlik grup kartı çok cazip bir seçenek. 72 saatlik kart alırsanız seyahat masrafınız günlük kişi başı 13 lira olacak. Günlük 5 lira avantaj sağlamak için 4 kişi sürekli birlikte gezmek ne kadar doğru olur, buna iyi karar vermek gerek.

Cezalarla, kontrollerle uğraşmak istemiyorsanız 1 haftalık ulaşım kartınızı alın ve kaybetmemek için ona gözünüz gibi bakın...

Budapeşte Şehir İncelemesi yazısında görüşürüz...
Next PostSonraki Kayıt Previous PostÖnceki Kayıt Ana Sayfa

3 yorum:

  1. "Resimler süper canlı. Budapesteye tekrar gitmiş kadar oldum. Budapeşteye gidenlere faydası olur diye bizimde kaldığımız sahipleri cok cici turkler olan apartı tavsiye etmek ısterım.http://www.budapestetur.com . Unlu kertlerınde hemen yanında yerı:) Birde oralara kadar gitmişken Estergon ve Vısegrad Kalelesıne ugrayın derım.
    Sevgıler"

    YanıtlaSil
  2. Merhaba 10lu bileti 2 kişi kullanabilir miyiz? Bi bilginiz var mı?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ben de bunu çok merak ediyorum, cevabını bulamadım, bilen biri varsa paylaşsın lütfen.

      Sil